عضویت تلگرام عضویت اینستاگرام

از تخیل تا واقعیت شهرنشینی آینده

با توجه به بحرانهای جدی منابع و همچنین مشکلات زیست محیطی ، دنیای امروز، رویکرد سبک زندگی با کربن پایین و شهرهای دوستار محیط زیست را به عنوان راه کار اصلی برای ساخت شهرهای آینده پذیرفته است (Feng, s, Low Carbon City).

موضوع آینده و چگونگی آن، موضوع جذاب همیشگی برای طراحان بوده است. سعی در تصور اینکه، دنیای اطراف ما، شهرها و وسایل در ۲۰، ۵۰ و یا ۱۰۰ سال آینده به چه شکلی خواهند بود و یا در پایان دنیا، چه اتفاقی خواهد افتاد، ساعتها طراحان را به فکر فرو میبرد. یکی از محلهای خوب برای به نمایش گذاشتن ایده های آیندهای دور، سینمای علمی تخیلی است.

موضوع شهرهای آینده در ژانر علمی تخیلی به عنوان یکی از المانهای اصلی و مهم، نقش فضا سازی داستان را به عهده دارد. شهرها در این ژانر، معمولا از تنوع فراوانی با توجه به تم داستانی فیلم برخوردار هستند. یکی از این تمها، فضایی تیره و رستاخیزی-پسا رستاخیزی است که در این تم، ماجراهای پیش آمده در فضای پس از فاجعه بزرگ به تصویر کشیده میشود و اکثریت انسانیت نابود شده، جز اندکی از آن باقی نمانده و نجات یافتگان با تبعات فاجعه درگیر هستند، فیلمهای سایبورگ و ماتریکس اینچنین فضایی را نمایش میدهند.

🔸ماتریکس یک جامعه پادآرمانشهری در آینده را به تصویر میکشد که در آن، درک واقعیت توسط انسانها در دنیای ساختگی به نام ماتریکس رخ میدهد که به دست ماشینهای هوشمند، برای غلبه بر جمعیت انسانها، شبیه سازی شده است. در مقابل، تم با فضای روشن و آرمانشهری را داریم که شهری با نظم اجتماعی و آرمانی را به تصویر میکشد (Cameron Chapman, Cities of the Future).

🔸بیشتر تجسم ما از شهرهای آینده، از دنیای غیر تخیلی ما گرفته شده است و حتی خیالی ترین اکتشافات ما ریشه در کلان شهرهای ساخته شده ما، در دنیای امروز دارد.

آرمانشهرها در ژانر علمی تخیلی با قوت و ضعفهای شان توصیف میشوند و در روند داستان نشان میدهند که برای رسیدن به آن آرمانشهر مطلوب، چه مشکلات و تناقضهایی را خواهیم داشت. این آرمانشهرها لزوما راه دسترسی ما به آرمانشهرهای واقعی را روبروی ما قرار نمیدهند. آنها دنیای مطلوبی را توصیف میکنند و ویژگیها و معایب آنرا بر میشمارند، فیلم الیزیوم به خوبی این فضا را به نمایش گذاشته است.

🔸معایب ایجاد جوامع ظاهرا کامل را میتوان به سلب نیرو و اراده فردی، دیکتاتوری، ملال و کسالت، تکامل بشر به سویی مبهم که شاید انسانیت واقعی او در این رهگذر فراموش شود، ایستایی، از بین رفتن انگیزه پیشرفت و ماجراجوی ها و کنجکاوی های بشری اشاره کرد.

🔸آرمانشهر سنتی وضعیت بشری را اصل قرار میدهد و امیدوار است از طریق وضع قوانین و آموزش، انسان را به آرمانشهر وفق دهد، ولی آثار آرمانشهر مدرن، جامعه های کاملتر را در نظر میگیرد که محصول تکامل و فناوری است، مانند آنچه در انیمیشن وال ای نمایش داده میشود. مطرح کردن مسایل مدرنی که در کتابهای کلاسیک ایدئولوژیک اصلا طرح نشده بودند، از برجستگیهای طرح آرمانشهرها در ژانر علمی تخیلی، مسائلی مانند نامیرایی، سایبورگ شدن انسانها، تغییرات جسمانی انسانها می باشد. آیا این دنیاهای بهتر، لزوما دنیاهای پرکششی هم هستند (وبسایت ۱پزشک، ۱۳۹۳)؟

🔸مدتها است که انسان به دنبال مقصد جدیدی برای زندگی به جز زمین است تا بتواند در سالهای آینده از زمین به مقصد جدید مهاجرت کند. ژاپنیها، برای سال ۲۰۳۰ فضایی را در نظر گرفتهاند که به جای کوچ به سیاره دیگر، در همین زمین به زیر آبها رفته و سکونتگاهای خود را آنجا بنا نهند. ایدهای که از فیلم و داستانهای علمی تخیلی به واقعیت پیوسته است. شهری با ۴۰۰۰ نفر ساکن زیر آب و ۱۰۰۰ نفر بازدیدکننده. تامین انرژی این شهر از تفاوت حرارت بین سطح و عمق آبها تامین خواهد شد.

در بیشتر تصویرسازی های از شهرهای علمی تخیلی آینده، آنها به مانند موزاییکی که تکه تکه بهم وصل شده اند، نمایان میشوند.

🔸 تیکه های شهرها و المانهای آشنایی که در شهرهای حال حاضر دیده میشود. فیلمهای متروپلیس ، بلیدرانر و گزارش اقلیت سه نمونه موفق از نمایش آینده شهری در مقطع های مختلف ژانر علمی تخیلی میباشند و در فضاهای آرمانشهری، پادآرمانشهری و سایبرپانکی ، دنیای جدیدی را نمایش می دهند.
آسمان خراشهای درخشان، خیابانهای مملو از مردمی که گروه گروه مانند مورچه در حال تردد هستند، از همه مهمتر آزادراه هایی در آسمان که آسمانخراشها را به هم وصل میکند، خودروها و ترنهای در حال حرکت (Peter Bradshaw, Top 10 future cities in film).

🔸شهرها مسئول ۷۵% از انرژی مصرف شده و ۸۰% گازهای گلخانهای تولید شده میباشند. بیشتر افراد امروزه در شهرها زندگی میکنند و بیشتر شهرهای بزرگ با مشکل آلودگی هوا، آب، صدا، دفع زباله و فاضلاب روبرو هستند. تا سال ۲۰۲۰ تنها در چین ۳۰۰ میلیون نفر از روستاها به شهرها مهاجرت خواهند کرد، باضافه حدود ۴۰۰ میلیون نفر در آفریقا.
بزودی بیش از ۱۰۰ کلانشهر با جمعیت بیش از ۱۵ میلیون نفر خواهیم داشت.

🔸برای تبدیل از وضعیت فعلی شهرنشینی به نزدیکترین حالت از آرمانشهرهای آینده باید به کمک فناوری روز، آموزش و فرهنگسازی از سیستم شهری فعلی به سیستم شهری با رویکرد کربن پایین برویم و در نهایت مانند پروژه شهر مصدر در ابوظبی به شهری با آلایندگی صفر فکر کنیم.
شهری که قرار است ۴۰۰۰۰ نفر جمعیت ساکن داشته باشد و ۷۰۰۰۰ نفر نیروی کار. ساختمانهای پوشیده شده با سلولهای خورشیدی که تامین کننده دو سوم انرژی مصرفی هستند.

🔸 مردمی که با وسایل نقلیه الکتریکی روباتیک هوشمند جابجا خواهند شد. تمام آبها بازیافت و تصفیه خواهند شد.
برای رسیدن به شهری آیندهنگارانه و با آلایندگی صفر، میتوان به استفاده از روشنایی کم مصرف خیابانها، کم کردن ارتفاع ساختمانها، استفاده از بتونهای پلیمری، ایزولاسیون بهتر، پمپهای گرمایی، بویلرهای بهتر، ترکیب گرما و توان ، کنترل بهتر گرمایش، فضای سبز روی سقف ساختمانها و طراحی بهتر شهری فکر کرد که مقدماتی برای تبدیل شهر با رویکرد مصرف کم کربن به شهری با آلودگی صفر خواهد بود (Patrick Dixon, Future of Cities).

🔸شهرهای علمی تخیلی در آینده نزدیک، شهرهای امروز ما خواهند شد، آنها را بهتر بسازیم.